Bazı sorunlardan dolayı, eklenen yazı/şiirler daha önce bir başka sitede yayınlanmışsa onaylanmayacaktır.
Tarih » Sultan 2. Mahmut, Yeniçeri Ocağının Kaldırılması ve Reformlar

Otuzuncu Osmanlı Padişahı olan Sultan 2. Mahmut 1808 yılında tahta geçmiştir. İlk bakışta bir darbe ile tahta geçmiş gibi gözükse de zorbalıkla tahta geçen ağabeyi ile kıyaslanamayacak kadar üstün niteliktedir.

Sultan 3. Selim’in Kabakçı Mustafa Paşa isyanı ile tahttan indirilmesinden sonra çocuğu olmadığı için yeğeni 4. Mustafa tahta geçirildi. Sonrasında iktidarı ele geçiren zorbalar 3. Selim taraftarlarına baskı politikası uygulamaya başladılar. İstanbul’da yaşama şansı kalamayan muhalifler o zamanlar Osmanlı İmparatorluğu’na bağlı olan Rusçuk’ta toplanmaya başladılar. Rusçuk ayanı olan Alemdar Mustafa Paşanın da muhaliflere destek vermesi ile müspet manada bir darbenin oluşumu için bütün şartlar tamamlandı.

Sultan 2. Mahmut’un Suikastten Kurtulması

Alemdar Mustafa Paşa, emrindeki askeri kuvvetle hiç bir engele takılmadan Topkapı Sarayına kadar kolaylıkla ulaştı. Darbe yapılacağını anlayan 4. Mustafa, amcası 3. Selim ve kardeşi Sultan 2.Mahmut’un öldürülmesi emrini verdi. İkisi de öldürüldüğü zaman hayatta hanedandan başka erkek kalmayacağı için kendisinin saltanatı devam etmiş olacaktı. Fakat her şey planladığı gibi gelişmedi. 3. Selim’i odasında şehit eden grup Sultan 2. Mahmut’un harem dairesine yöneldiklerinde durum fark edilmişti.

Haremdeki kadınlar şehzadeyi kaçırmak için önce kapıyı kilitlediler ve pencereden kaçırmak için gerekli düzeni sağladılar. Zorbaların kapıyı kırarak içeri girmesi ile, takdir edilecek bir şekilde, içeri girenlerin yüzlerine kül atarak vakit kazandırdılar. Son bir hamle ile şehzadeye hançer atsalar da, Sultan 2. Mahmut sadece yaralandı. Pencereden çıkarak hayatını kurtarabildi.

Sultan 2.Mahmut perişan bir şekilde sarayın avlusunda ilerlerken içeride olanlardan habersiz olan Alemdar Mustafa Paşa ile karşılaştı. 3. Selim’in şehit olduğunu öğrenince öfkesi had safhaya ulaştı. Sultan 2. Mahmut’a tereddütsüz biat etti. Paşa’nın saraydakileri katletmek istemesine yeni Sultan karşı çıktı. Daha sakin bir zamanda suçlulara gerekli cezaların verileceğine dair teminat vererek ikna etmeyi başardı.

Sultan 2. Mahmut ve Reformlar

Sultan 2. Mahmut, tahta geçti fakat bu kez de tahta geçmesini sağlayan grup Padişaha bir senet imzalattırarak yönetime ortak oldular. Padişahın yetkilerini paylaşması kabul edilemez bir durumdu. Sultan 2.Mahmut bu durumu kabullenemiyor fakat tam olarak devlete hükmedecek gücü bulunmadığı için uygun zamanın gelmesini bekliyordu. Beklediği fırsat sadrazamı olan Alemdar Mustafa Paşa’nın evine, Yeniçerilerin yaptığı bir baskınla geldi.Sadrazam,Padişaha yardım etmesi için hemen haberci gönderdi. Sultan 2. Mahmut kendisine ulaşan habere hiç bir karşılık vermedi.Sadrazamına yardım göndermeyerek öldürülmesine göz yumdu.Tek başına kaldığını anlayan Alemdar Mustafa Paşa konağını havaya uçurarak kendisi ile beş yüz Yeniçeriyi de imha etti.Sadrazamın katledilmesinden sonra en büyük tehdit ortadan kalkmıştı. Bundan sonra amcasının yarım bıraktığı reformları tamamlamak için kolları sıvadı. Askeri, siyasi ve bir çok konuda yeniliklere imza attı. Yıpranmış olan bir çok kurumu yeniden düzenledi. Hamleleri ile İmparatorluk yeniden hayat buldu.

Yeniçeri Ocağı’nın Kaldırılması

Kuşkusuz en büyük hamlesi Yeniçeriliği kaldırması ile oldu. Bir zamanlar İstanbul’u fetheden, Viyana kapılarına kadar ulaşan O şanlı askerler gitmiş; Genç Osman’ı katleden, kendilerine zarar verebileceğinden endişe ettikleri herkesi gözlerini bile kırpmadan canice öldürebilen çapulcu takımı gelmişti. 1826 yılında yeni bir askeri birlik kurarak orduyu bir disiplin içerisine sokmaya teşebbüs etmesi ile Yeniçeriler ayaklandılar. Sultan 2.Mahmut yeni kurduğu ordu ile Yeniçerileri tamamen ortadan kaldırdı. O denli şiddette bir bastırma hareketi oldu ki Yeniçerilerle bağlantısı olan herkes ortadan kaldırıldı. Hatta Yeniçerilerin sığındıkları bina hiç tereddüt etmeden yakıldı. Bu binada yüzlerce Yeniçeri diri diri yandılar. Uzun zaman Yeniçeri ismini kimse konuşmaya cesaret edemedi.

Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküş döneminde basiretsiz Padişahlar olduğunu ileri süren kişiler için Sultan 2. Mahmut’un tek başına yeteri kadar ibret verici olması gereklidir. Ayrıca, devlet adamlığının yanı sıra, hattat, şair, bestekar olan Sultan 2. Mahmut, saltanatı zamanında bir çok mimari eser yaptırdı. İstanbul’daki bütün büyük camileri büyük bir onarımdan geçirerek, günümüze sağlıklı bir şekilde ulaşmalarına imkan sağladı.

Osmanlı İmparatorluğu‘nun bu büyük Padişahını bilmek ve anlamak bizler için çok önemli diye düşünüyorum. Ceddimizi bize yıllarca yanlış tanıtan tarihe inat, gerçek bilgilere ulaşarak Onları yeterince anlamaya çalışmalıyız. Bu büyük neslin torunları olmak bizler için dünya döndükçe onurların en büyüğü olsa gerek…

Mustafa ATAK 13/03/2013 ANKARA

Mustafa Atak isimli yazarın avatarı
Yazar Hakkında :
Tarih öğrencisi

Sultan 2. Mahmut, Yeniçeri Ocağının Kaldırılması ve Reformlar” yazısına 10 yorum yapıldı

  1. Abdullah Pehlivan isimli yazarın avatarı
    Abdullah Pehlivan

    Yeniçerilerin o dönemde geldikleri nokta, düşünce tarzları, amaçları gerçekten de hem devlet-i âlinin bütünlüğüne zarar vermesi hem de günümüzde, tarihe göz attığımızda “keşke olmasaydı” dediğimiz olayların sayısını artırması açısından üzüntü vericidir…

    Ben özellikle bi’ konudaki düşüncelerinizi merak ediyorum Mustafa Bey:

    2. Mahmut, özellikle Tanzimat Fermanı’na giden yolda büyük mesafeler alınmasını sağlamış… İçteki siyasi ve askeri politikaları dikkate alındığında takdire şa’yan işlere imza atmış olmasına ve ders kitaplarında her ne kadar yere göğe sığdırılamasa da yanlışları da vardır bana göre…

    Fakat dış siyasette son derece başarısız olduğu anlatıldı bize hep. 2. Abdulmahid Han’da da benzer durum yaşanmıştı. Yeni yeni bu konuda yayınlar yapılıyor ve “Kızıl Sultan” denen zâtın aslında çok farklı iklimlerin havasını soluduğu ve sanılanın aksine büyük işler başardığı ortaya konuyor. Benzer durum Sultan 2. Mahmut’ta da var mı? Yoksa bu da tıpkı 2. Abdulhamid Han’da olduğu gibi bize öğretilen yanlışlardan biri mi?

    Bu arada yazıyı da bir çırpıda okudum, elinize sağlık :)

    1. mustafa atak isimli yazarın avatarı
      mustafa atak

      İmparatorlukların yaşamı insan hayatına benzer.İnsan örneğinden yola çıkarsak doğar büyür ve ölür diyelim.Bahsimize konu olan Padişahlar İmparatorluğun ihtiyarlığında tahta geçen büyük insanlardır.Yaptıkları hamleler ancak yaşlı bir vücuda yapılan tedavi gibidir.Ne kadar tedavi edilse de vücut artık yorgundur,organlar yavaşlamıştır.Sadece vücudu ayakta tutabilecek hamleler yapılabilir.Bu nokta da 2. Mahmut ve Sultan Abdulhamid yapılabilecek her hamleyi yapmışlardır.
      Sultan 2.Abdulhamid başlı başına bir imparatordur.Onu bir iki satırda anlatmak epeyce zordur.Kendisini en iyi Necip Fazıl tarif etmiştir bence;GELMİŞ GEÇMİŞ PADİŞAHLARIN EN BÜYÜĞÜ diyerek noktayı koymuştur.Kızıl sultan lakabı imparatorluktan istediklerini alamayan siyonistlerin ve beceriksiz ittihatçıların yakıştırmasıdır.Biz Onu ULU hakan olarak kabul ederiz.
      2. Abdulhamit tahttan indirildikten sonra devletin düştüğü durum göz önüne alınırsa ne kadar büyük bir padişah olduğu anlaşılır.
      Abdullah bey daha sonraki yazılarda bu konuları tekrar ele alabilirim.Hem 2. Mahmut’u hem de 2.Abdulhamit’i anlatabilmek gerçekten zor.
      Selametle…

      1. Abdullah Pehlivan isimli yazarın avatarı
        Abdullah Pehlivan

        2. Abdulhamid Han’la ilgili araştırıp okumuşluğum var fakat Sultan 2. Mahmud’un eleştirilen yönleriyle ilgili bilgim yok maalesef. Bu konuyu ele alabilirseniz çok iyi olur.

        Yazı için de tekrar teşekkür ederim. Sitede tarih konularına eğilen birinin olması çok sevindirici. Bilmediklerimizi öğreniyoruz en kötü ihtimalle.

        1. mustafa atak isimli yazarın avatarı
          mustafa atak

          İnşallah ilerleyen süreçte merak ettiğiniz konularla ilgili bir yazı yazarım.Tarihi olaylara veya kişilere bakarken onlarında insan olduklarını ve hata yapabilme olasılıklarının her zaman olduğu göz ardı etmemek gerekir.Ayrıca her dönemin kendine göre oluşan şartları olmakla birlikte benim kanaatime göre 2. Mahmut başarılı bir Padişahtır.
          Somuncu Babayı anlatan bir yazı yazmayı planlıyorum.Hem manevi milli yönlerimize yön veren kişi ve olaylarla inşallah yazılara devam edeceğiz.
          Umarım birazcık da olsa bilgi verebilir ve milli ve manevi konularda merak uyandırabilirim.
          Selametle…

          1. Abdullah Pehlivan isimli yazarın avatarı
            Abdullah Pehlivan

            Merakla bekliyorum… O zaman yeni yazılarda, hikayelerde görüşmek üzere…

  2. yalçın kara isimli yazarın avatarı
    yalçın kara

    Merhaba,

    Mustafa Bey elinize sağlık. Bu yazar sitesini sürekli takip ediyorum. İlgimi çeken yazarlar vardı ve sizi de sürekli takip eder oldum. Değindiğiniz konular çok güzel. Osmanlı padişahlarından olan Sultan 2. Mahmut’un hayatı ile ilgili de yazmanız güzel olmuş. Lisede hep kızardım yeniçerilere. Değiştiklerini biliyorum özellikle son dönemde ama nedenini hiç anlayamadım. Sizce yeniçerilerdeki değişimin sebebi neydi? Ve Sultan 2. Mahmut yeniçerileri yakmadan bu konuya bir çözüm bulamaz mıydı ki? İnsanları bu şekilde öldürmek doğru mu?

    1. mustafa atak isimli yazarın avatarı
      mustafa atak

      Yeniçerilerin tarihine baktığımızda İmparatorluğun en kuvvetli padişahlarına bile isyan etttiklerini görüyoruz.Yavuz Sultan Selim’e,Fatih Sultan Mehmed’e dahi isyan etme cüretini göstermişlerdir.Kanuni Sultan Süleyman’ın vefet haberi günlerce Yeniçerilerden gizlenmiştir.Bu misallerden yola çıkarsak;en başarılı ve itaatkar oldukları görünen zamanlarda bile,İmparatorluk içerisinde bir tehdit oluşturdukları görülebilir.Kudretli olan Padişahlar,Yeniçerilerin güç kullanarak gözünü korkutabilmişlerdir.Aslında bu kurumu düzeltmek yerine sadece korku salarak susturmaları bence en büyük hataları idi.Nitekim Kanuniden sonra Yeniçeriler artık rahatça devlete hükmetmeye başlamışlardır.İstediklerinin kellesini almaya,istediklerini devlet kademelerine getirmeye,hatta halkın ırz ve namusuna bile el atma zorbalığını yapmaktan çekinmemişlerdir.
      Bir dönem 4. Murat,Yeniçerileri sindirmiş isede kendisinden sonra gelen Padişahların hemen hepsinin başına bela olmuşlardır.
      Aslında çok uzun mevzu olmasına rağmen özetlemeye çalıştığım bu konu oldukça uzun ve teferruatlıdır.Yeniçeriler devletin çöküşü için adeta özel bir çaba sarf etmişlerdir.
      İş 2. Mahmut’a geldiğinde çok da fazla yapılacak bir şey kalmamıştır esasında.Belki Yeniçerileri tamamen kaldırmak yerine yeniden düzenlenebilirdi.Benim kanaatime göre buda çözüm olmazdı.Hiç bir yeniliği kabul etyen çapulcu sürüsü kalmıştı,o bir zamanların kahraman askerlerinden.Yine benim kanaatime göre tamamen kaldırılması en doğru iş olmuştur.
      Yalçın bey,bende insanların yakılmasını tasvip etmiyorum.Ama orada ki olayda kaybedenin tamamen ortadan kaldırılacağını hesap edersek bir nebze haklılık payı verilebilir.
      Bu konuda zaman zaman kesitler halinde bilgi verebilirim.
      SELAMETLE…

  3. yalçın kara isimli yazarın avatarı
    yalçın kara

    Anladım… Devletin bekası söz konusu olduğunda verilen fetvalar bu durumda da geçerli yani. Cevabınız için çok teşekkür ederim. Ben Yeniçerilerin Fatih ve Yavuz dönemindeki tutumlarını da bilmiyordum. Onları hep kahraman asker olarak biliyordum açıkçası :) Aslında öyle değilmiş. Tekrar teşekkür ederim. Hayırlı geceler…

    1. mustafa atak isimli yazarın avatarı
      mustafa atak

      Bir dönem gerçekten kahraman olmalarına rağmen hataları olmuştur.Bu hatalar zinciri de yuvarlana yuvarlana biline sona götürmüştür.Tamamen kötü demek Yeniçeri ocağına büyük haksızlık olur…

  4. eşref isimli yazarın avatarı
    eşref

    iyi

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Yazarcizer.Net bünyesindeki tüm makaleler
Creative Commons lisansı ile koruma altına alınmıştır.
Bu yüzden kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Eklenen makaleler yayından kaldırılamaz.
Yazılar Yazarcizer.Net'in değil, yazarların sorumluluğu altındadır. Sorgu Sayısı: 76 | Yüklenme Süresi: 0,258